مهم‌ترین کارایی کاریز در خشکسالی‌ها بود اما خود خشکسالی نیز اگر طولانی می‌شد باعث خشک شدن کاریز می‌شد. می توان ادعا کرد همه روستاهای خراسان دارای کاریز بودند. همه روستاهای منطقه گناباد در مظهر قنات یا چشمه به وجود آمده اند.(محمدی، 1396، 130) «میان ولات» از بخش های تایباد تماماً کاریز داشت و زراعت شان مشروب از قنات بود.[1] در سال‌های 1314 تا 1318ه.ش نیز 4 رشته کاریز جدید در روستای گناباد (منظور روستایی نزدیک مشهد است نه شهر گناباد در جنوب خراسان) حفر شد و آب مجموع این کاریز‌ها تا سال 1325ه.ش به حدود 300 زوج رسید که به استخر کوهسنگی (در مشهد) وارد می‌شد.(نجف زاده و قصابی گزکوه، 1401، ج1، 66) کاریز روستای کلاته شیخ‌ها از توابع چناران حدود 9.5 کیلومتر طول داشت و عمق مادرچاه آن بیش از 100 متر بود و در تمام طول سال آب داشت و فقط در اواسط تابستان از آب آن کاسته می‌شد.(قنبری، 1381، 70-69) کاریز‌های دیگری نیز به نام‌های صالح‏آباد و کورس از قدیم در استان وجود داشته است.(بهنیا، 1367، 16؛ ‏‏غازی و کاوه زاده، 1384، ص127؛ ‏‏برشان، 1392، 24)

روستای عبدل آباد در جنوب غربی تربیت حیدریه در دهه 1360 دارای قناتی بود که حدود 400 هکتار را به زیر کشت می برد.[2] این قنات یک کیلومتر طول داشت و از خیابان اصلی ده می گذشت. علاوه بر این قنات ها، قنات های دیگری به نام های زنبر و بندخار در این روستا وجود داشت.[3]

[1] ‏رضا نقدی، جغرافیا و نفوس خراسان در عصر ناصری، همان، ص 137.

[2] ‏جواد صفی نژاد، نظامهای آبیاری سنتی در ایران، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۸، ج 2، ص 86.

[3] ‏محمدرضا خسروی، جغرافیای تاریخی تربت حیدریه «زاوه باستان»، همان، ص 234.